Amerikan Forbes dergisi, BAE’nin Türkiye’nin KAAN savaş uçağı projesine ortak üretici olarak dahil olmak istediğini yazdı. Analize göre, Abu Dabi, savunma sanayisini güçlendirmeyi hedefliyor.
Amerikan Forbes dergisi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Türkiye’nin geliştirdiği beşinci nesil savaş uçağı KAAN’a olan ilgisini mercek altına alan geniş kapsamlı bir analiz yayımladı. Analizde, Abu Dabi’nin KAAN’ı ortak üretme konusundaki ısrarının nedenleri ele alınırken, BAE’nin bu projeye dahil olmasının savunma sanayisi açısından nasıl bir anlam taşıyabileceği değerlendirildi.
BAE, KAAN projesine dahil olmak istiyor
IDEX 2025 Savunma Fuarı’nda konuşan TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, BAE yetkililerinin KAAN’a olan ilgilerini dile getirdiğini ve projede yer almak istediklerini belirtti. Demiroğlu, Türkiye’nin halihazırda Suudi Arabistan ile KAAN üzerinde iş birliği yürüttüğünü, BAE’nin de bu iddialı projeye olası bir ortak olarak dahil olabileceğini ifade etti. TUSAŞ’ın hedefi, 2028 yılına kadar 20 adet KAAN savaş uçağı teslim etmek.
F-35’ten vazgeçen BAE, alternatif arayışında
BAE uzun süredir beşinci nesil bir savaş uçağı edinme planları yapıyor. İsrail ile Abraham Anlaşmaları kapsamında ABD ile diplomatik ilişkilerini geliştiren BAE, Trump yönetimi döneminde 50 adet F-35 satın almak için anlaşma sağladı. Ancak, Washington’un BAE’nin Çin ile askeri-teknik iş birliği konusunda getirdiği şartlardan duyduğu rahatsızlık nedeniyle, müzakereler Biden yönetimi tarafından askıya alındı. Eylül 2024’te BAE yönetimi, Trump’ın yeniden seçilmesi halinde bile F-35 müzakerelerine geri dönmeyi planlamadığını açıkladı. Bunun yerine, Fransa ile 80 adet 4.5 nesil Dassault Rafale F4 savaş uçağı alımı için anlaşmaya vardı ve ilk teslimatlar Ocak 2025’te gerçekleştirildi. Öte yandan, Suudi Arabistan’ın yaklaşık 100 adet KAAN savaş uçağı almayı planladığı belirtilirken, BAE’nin KAAN’ı hava kuvvetleri için mi istediği, yoksa sadece ortak üretim sürecine dahil olup sanayisini geliştirmeyi mi hedeflediği henüz netlik kazanmış değil.
BAE’nin daha önceki beşinci nesil avcı uçağı girişimleri
KAAN, BAE’nin katılmak istediği ilk beşinci nesil savaş uçağı projesi değil. 2017’de BAE, Rusya ile MiG-29 Fulcrum temelinde beşinci nesil bir savaş uçağı geliştirme konusunda anlaşma yaptı. Ancak bu proje uzun vadede belirsiz kaldı. 2021’de Dubai Airshow’da, Rusya Su-75 Checkmate savaş uçağını tanıttı ve BAE’ye ortaklık teklif etti. Ancak Abu Dabi, bu projeye finansal destek verme konusunda isteksiz davrandı. 2023’te BAE’nin Güney Kore’nin KF-21 Boramae savaş uçağı projesine katılmayı düşündüğüne dair raporlar ortaya çıktı. Ancak, bu projede ne tür bir rol üstleneceği hala belirsiz.
Türkiye ve BAE, savunma sanayisinde iş birliğini genişletiyor
BAE, KAAN projesine dahil olarak uçak bileşenleri ve alt sistem üretiminde rol almak ve böylece savunma sanayisini güçlendirmek istiyor. Halihazırda Türkiye ile insansız hava araçları (İHA) konusunda iş birliği yapan Abu Dabi yönetimi, KAAN için sofistike parçalar ve silah sistemleri üretme fırsatını değerlendirmek istiyor. Forbes, BAE’nin KAAN projesine katılmasının, Türkiye’nin daha önce F-35 programında üstlendiği rolün bir benzeri olabileceğini belirtiyor. Ankara, F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından çıkarılmadan önce, Türk savunma sanayisi bu uçak için 900’den fazla parça üretiyordu. BAE, KAAN için benzer bir tedarikçi rolü üstlenerek, beşinci nesil hatta altıncı nesil savaş uçağı geliştirme sürecine adım atabilir. Türkiye, KAAN’ı birçok ülkeye ihraç etmeyi hedeflerken, BAE de tedarik zincirine dahil olarak diğer operatörler için yedek parça üretme ve küresel savunma sanayisinde daha güçlü bir yer edinme stratejisi izleyebilir.
Sinan SAYGI / gazetevirgul.com